PB L 075 van 20050303, blz. 53

Beschikking van de Commissie van 3 maart 2005 betreffende de instelling van een onderzoek, overeenkomstig artikel 4, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 2408/92 van de Raad betreffende de toegang van communautaire luchtvaartmaatschappijen tot intracommunautaire luchtroutes (Kennisgeving geschied onder nummer C(2005) 577) (Voor de EER relevante tekst) (2005/247/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 2408/92 van de Raad1, en met name op artikel 4, lid 3,

Overwegende hetgeen volgt:

I.De feiten

(1) Op 10 december 2004 heeft de Italiaanse Republiek overeenkomstig artikel 4, lid 1), sub a), van Verordening (EEG) nr. 2408/92 de Commissie verzocht om in het Publicatieblad van de Europese Unie een kennisgeving te publiceren betreffende het opleggen van openbaredienstverplichtingen voor acht luchtverbindingen tussen de luchthavens van Sardinië en de voornaamste Italiaanse nationale luchthavens2.

(2) De voornaamste kenmerken van deze openbaredienstverplichtingen zijn:

(3) Het is nuttig op te merken dat voorafgaand aan de openbaredienstverplichtingen waarop deze beschikking betrekking heeft, de Italiaanse Republiek reeds openbaredienstverplichtingen had opgelegd, oorspronkelijk gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 284 van 7 oktober 20003, voor zes verbindingen tussen de luchthavens van Sardinië en Rome en Milaan. Krachtens artikel 4, lid 1, sub d), van Verordening (EEG) nr. 2408/92 was daarvoor een aanbesteding uitgeschreven4 met het oog op de selectie van de luchtvaartmaatschappijen die het recht kregen bedoelde routes op exclusieve basis en met een financiële compensatie te exploiteren.

(4) De luchtvaartmaatschappijen die bij die gelegenheid het recht kregen bedoelde routes te exploiteren waren:

(5) Deze exploitatieregeling werd vervangen door de openbaredienstverplichtingen waarop deze beschikking betrekking heeft.

II.Essentiële juridische aspecten van de openbaredienstverplichtingen

(6) De juridische aspecten van de openbaredienstverplichtingen worden geregeld bij Verordening (EEG) nr. 2408/92 die tot doel heeft om in de sector van het luchtvervoer de voorwaarden voor de toepassing van de vrijheid van dienstverlening vast te leggen.

(7) De openbaredienstverplichtingen vormen een uitzondering op het basisbeginsel van de verordening die inhoudt dat „met inachtneming van deze verordening door de betrokken lidstaat (lidstaten) aan communautaire luchtvaartmaatschappijen wordt toegestaan om vervoersrechten op routes in de Gemeenschap uit te oefenen”5.

(8) De voorwaarden om dergelijke openbaredienstverplichtingen op te leggen, worden omschreven in artikel 4. Zij moeten strikt worden geïnterpreteerd, met inachtneming van de beginselen van niet-discriminatie en evenredigheid. Zij moeten op passende wijze worden verantwoord op basis van de in dit artikel opgenomen criteria.

(9) Meer bepaald mogen, overeenkomstig de juridische regeling voor openbaredienstverplichtingen, dergelijke verplichtingen worden opgelegd voor geregelde luchtdiensten naar een luchthaven die de luchtverbindingen voor een perifeer of ontwikkelingsgebied op zijn grondgebied verzorgt of op een weinig geëxploiteerde route naar een regionale luchthaven op zijn grondgebied, wanneer een dergelijke route van vitaal belang wordt geacht voor de economische ontwikkeling van de regio waarin de luchthaven is gelegen en voorzover zulks noodzakelijk is om op die route een toereikend aanbod te waarborgen van luchtdiensten die voldoen aan vastgestelde normen inzake continuïteit, regelmaat, capaciteit en prijzen, aan welke normen luchtvaartmaatschappijen niet zouden voldoen indien zij alleen op hun eigen commerciële belangen zouden letten.

(10) De toereikendheid van het aanbod van geregelde luchtdiensten wordt door de lidstaten beoordeeld in het licht van met name het openbare belang, de mogelijkheid gebruik te maken van andere takken van vervoer en het gecombineerde effect van alle luchtvaartmaatschappijen die op bedoelde route diensten onderhouden of voornemens zijn te onderhouden.

(11) Bij artikel 4 wordt een mechanisme in twee fasen ingesteld. In een eerste fase (artikel 4, lid 1, sub a)) legt de betrokken lidstaat openbaredienstverplichtingen op voor één of meer luchtverbindingen, waarbij deze open blijven voor alle communautaire luchtvaartmaatschappijen, met als enige voorwaarde dat de dienstverplichtingen in acht worden genomen. Wanneer echter geen enkele maatschappij zich aanbiedt om de verbinding met inachtneming van de openbaredienstverplichtingen te exploiteren, kan de lidstaat in een tweede fase (zie artikel 4, lid 1, sub d)) de toegang tot die verbinding beperken tot slechts één luchtvaartmaatschappij voor een, eventueel hernieuwbare, periode van ten hoogste drie jaar. Die luchtvaartmaatschappij wordt dan geselecteerd via een communautaire openbare aanbesteding. De geselecteerde maatschappij kan dan een financiële compensatie krijgen voor de exploitatie met inachtneming van de openbaredienstverplichtingen.

(12) Krachtens artikel 4, lid 3, is de Commissie gemachtigd om na een onderzoek, op verzoek van een lidstaat dan wel op eigen initiatief, te besluiten of de openbaredienstverplichtingen van toepassing blijven. Het besluit van de Commissie wordt meegedeeld aan de Raad en de lidstaten. Na beroep van een lidstaat kan de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen een andersluidend besluit nemen.

III.Elementen die ernstig doen twijfelen aan de overeenstemming van de openbaredienstverplichtingen voor de luchtdiensten tussen de luchthavens van Sardinië en de voornaamste Italiaanse nationale luchthavens met artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 2408/92

(13) In artikel 4, lid 1, sub a), van de verordening worden een aantal criteria genoemd waaraan de openbaredienstverplichtingen moeten voldoen:

(14) Bovendien moeten de openbaredienstverplichtingen voldoen aan de criteria van evenredigheid en niet-discriminatie (zie bijvoorbeeld zaak C-205/99 Analir [2001], jurisprudentie blz. I-0127).

(15) De op verzoek van Italië in het Publicatieblad bekend gemaakte openbaredienstverplichtingen omvatten echter verschillende bepalingen die ernstige twijfels doen rijzen over de overeenstemming van de verplichtingen met artikel 4 van de verordening en die derhalve een onrechtmatige beperking inhouden voor de ontwikkeling van de verbindingen in kwestie, meer bepaald:

IV.Procedure

(16) Ondanks de herhaalde aanmaningen van de Commissiediensten waarbij de aandacht van de Italiaanse autoriteiten werd gevestigd op deze talrijke problematische elementen en werd gewezen op de twijfel inzake de conformiteit van de openbaredienstverplichtingen met Verordening (EEG) nr. 2408/92, heeft de Italiaanse Republiek besloten deze verplichtingen als zodanig bekend te maken.

(17) Na deze publicatie hebben belangstellenden contact opgenomen met de Commissie om op informele wijze hun bezwaren tegen de discriminerende en niet-evenredige aard van deze dienstverplichtingen bekend te maken. Voorts heeft de Commissie een klacht ontvangen, van een partij die anoniem wenst te blijven, waarbij de wettelijkheid van deze dienstverplichtingen wordt betwist.

(18) In het licht van deze elementen en uit hoofde van artikel 4, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 2408/92 van 23 juli 1992, kan de Commissie een onderzoek openen om na te gaan of de ontwikkeling van één of meer verbindingen al dan niet op onrechtmatige wijze wordt beperkt door de opgelegde openbaredienstverplichtingen en om zo te bepalen of bedoelde dienstverplichtingen al dan niet moeten blijven gelden voor de verbindingen in kwestie,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De Commissie stelt een onderzoek in overeenkomstig artikel 4, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 2408/92 teneinde te bepalen of de openbaredienstverplichtingen tussen de luchthavens van Sardinië en de voornaamste Italiaanse nationale luchthavens, zoals bekendgemaakt op verzoek van de Italiaanse Republiek in het Publicatieblad van de Europese Unie C 306 van 10 december 2004, op de betrokken routes van toepassing moeten blijven.

Artikel 2

1.
Binnen een termijn van een maand na de kennisgeving van deze beschikking verstrekt de Italiaanse Republiek de Commissie alle nodige informatie voor het onderzoek van de overeenstemming van de in artikel 1 bedoelde openbaredienstverplichtingen met artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 2408/92.
2.

Met name verstrekt zij de Commissie de volgende informatie:

  • een juridische analyse betreffende de gevolgen voor de uitoefening door het geheel van de Europese luchtvaartmaatschappijen van de verkeersrechten inzake de verbindingen overeenkomstig de openbaredienstverplichtingen zoals bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie C 306 van 10 december 2004, in het geval deze verplichtingen daadwerkelijk in acht worden genomen;

  • in het bijzonder een precisering of de Italiaanse autoriteiten op die manier al dan niet een exclusief exploitatierecht voor deze achttien verbindingen hebben willen verlenen ten voordele van één of meer luchtvaartmaatschappijen die deze verplichtingen formeel hebben aanvaard;

  • een juridische analyse, wat het gemeenschapsrecht betreft, waarbij de diverse voorwaarden welke zijn vervat in de openbaredienstverplichtingen zoals gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie C 306 van 10 december 2004, worden gerechtvaardigd;

  • de redenen waarom een gunsttarief moet worden aangeboden uitsluitend aan „personen die op Sardinië geboren zijn, ook al wonen ze niet op Sardinië” en aan „de echtgenoten en kinderen van personen die op Sardinië geboren zijn”;

  • een gedetailleerde bespreking van de resultaten van de vorige openbaredienstverplichtingen, zoals gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie C 284 van 7 oktober 2000;

  • een gedetailleerde analyse van de economische betrekkingen tussen de regio's van Sardinië en van de rest van Italië waarin de luchthavens gevestigd zijn waarop de openbaredienstverplichtingen zoals gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie C 306 van 10 december 2004 betrekking hebben;

  • een gedetailleerde analyse van het huidige aanbod van luchtdiensten tussen de luchthavens van Sardinië en de luchthavens van de rest van Italië waarop de openbaredienstverplichtingen zoals gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie C 306 van 10 december 2004 betrekking hebben, met inbegrip van de indirecte vluchten;

  • een gedetailleerde analyse betreffende de alternatieve transportmiddelen en de capaciteit van die transportmiddelen om aan de behoeften in kwestie te voldoen;

  • een analyse van de huidige vraag naar luchtvervoer voor elk van de verbindingen waarop de openbaredienstverplichtingen betrekking hebben;

  • een precisering van de reistijden en frequentievoorwaarden die van toepassing zijn wanneer de verschillende luchthavens van Sardinië waarvoor de openbaredienstverplichtingen gelden, over de weg moeten worden bereikt;

  • een beschrijving van de toestand, op de dag van kennisgeving van onderhavige beschikking, met betrekking tot de exploitatie van de verbindingen in kwestie, met daarbij de identiteit van de luchtvaartmaatschappij(en) die deze verbindingen exploiteert/exploiteren;

  • de exploitatieprognoses (passagiersvervoer, vracht, financiële vooruitzichten, enz.) van de luchtvaartmaatschappij(en);

  • het bestaan, op de dag van kennisgeving van onderhavige beschikking, van eventuele beroepsprocedures bij het nationale gerecht en de juridische situatie inzake het opleggen van de openbaredienstverplichtingen.

Artikel 3

1.
Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.
2.
Het dispositief van deze beschikking zal worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.
Gedaan te Brussel, 3 maart 2005.

Voor de Commissie

Jacques Barrot

Vice-voorzitter


  1. PB L 240 van 24.8.1992, blz. 8. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1).

    (terug)
  2. PB C 306 van 10.12.2004, blz. 6.

    (terug)
  3. PB C 284 van 7.10.2000, blz. 16. Wijziging: PB C 49 van 15.2.2001, blz. 2. Rectificatie: PB C 63 van 28.2.2001, blz. 12.

    (terug)
  4. PB C 51 van 16.2.2001, blz. 22.

    (terug)
  5. Artikel 3, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 2408/92.

    (terug)